Mahşer, Amel defterinin verilişi, Sırat köprüsü ve Araf - Marifetname 16 - Erzurumlu İbrahim Hakkı Hz

Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri’nin Marifetname adlı eserinde 3. Sur’un üfürülüşü (Nefha-i Ba’s/Yeniden Diriliş) ile başlayan süreç; Mahşer, Amel Defterlerinin Verilişi, Sırat ve Araf gibi ahiretin en kritik duraklarıyla devam eder. Eserde bu konular hem ayet-hadis rivayetleriyle hem de derin tasavvufi hikmetlerle ele alınır.

1. Üçüncü Sur’un Üfürülüşü (Nefha-i Ba’s / Yeniden Diriliş)

İbrahim Hakkı Hazretleri, Sur borusuna toplam üç kez üfleneceğini aktarır:

İlk üfleniş (Nefha-i Feza): Korku ve dehşet sesi.

İkinci üfleniş (Nefha-i Sâika): Tüm canlıların helak oluşu (Ölüm).

Üçüncü üfleniş (Nefha-i Ba’s): Yeniden diriliş sesi.

İkinci ve üçüncü üfleme arasında geçen sürede Allah-u Teâlâ’nın gökten özel bir yağmur yağdıracağı, çürüyen bedenlerin tohum gibi bu toprakta yeşereceği ve İsrafil (a.s.)’ın üçüncü kez Sur’u üflemesiyle ruhların bedenlerine geri dönerek kabirlerden fırlayacağı anlatılır.

2. Mahşer Meydanı ve Toplanma (Haşir)

Dirilen tüm insanların, üzerinde hiçbir dağ, ağaç veya çukur bulunmayan dümdüz, bembeyaz ve kızıla çalan düz bir meydanda (Mahşer) toplanacağı aktarılır.

Güneşin insanlara çok yaklaşacağı ve herkesin dünyadaki amellerinin ağırlığına göre kendi terinde boğulacak raddeye geleceği belirtilir.

Marifetname’de, dünyada Allah için birbirini sevenlerin, adil yöneticilerin ve kalbi camilere bağlı olanların Arş’ın gölgesinde gölgeleneceği müjdelenir.

3. Amel Defterlerinin Verilişi ve Hesap (Mizan)

Mahşer beklemesinden sonra ilahi adalet terazisi (Mizan) kurulur ve ameller tartılır. Ardından kullara dünyadaki her davranışlarının yazılı olduğu Amel Defterleri uçuşarak dağıtılır:

Müminlere ve Salihlere: Amel defterleri sağ taraflarından verilir. Onların hesabı kolay geçer (Hisâb-ı Yesîr) ve büyük bir sevinç yaşarlar.

Günahkârlara ve İnkârcılara: Amel defterleri sol taraflarından veya arkalarından verilir. Büyük bir pişmanlık ve utanç içinde kalırlar.

İbrahim Hakkı Hazretleri, insanın organlarının dahi o gün kendi aleyhine veya lehine şahitlik edeceğini vurgular.

4. Sırat Köprüsü

Hesabı görülen tüm insanların geçmek zorunda olduğu, Cehennem’in üzerine kurulmuş olan Sırat Köprüsü sahnesi işlenir.

Kıldan ince, kılıçtan keskin olarak tasvir edilen bu köprüden geçiş hızı tamamen dünyadaki amellerin ve imanın gücüne bağlıdır.

Kimileri şimşek gibi, kimileri rüzgar gibi, kimileri koşarak, kimileri ise sürünerek geçer. Ameli yetersiz olanlar veya inkârcılar ise köprüden aşağıya, Cehennem’e düşerler.

5. Araf Bölgesi ve Araf Ehli

Cennet ile Cehennem arasında yer alan yüksek bir sur/tepe olan Araf, ne tamamen Cennetlik ne de tamamen Cehennemlik olanların durağıdır.

Araf Ehli Kimlerdir? Sevapları ile günahları tam eşit gelen insanlardır.

Cennetliklere bakıp imrenirler, Cehennemliklerin halini görüp Allah’a sığınırlar.

Marifetname’deki anlatıma göre, Araf ehli bir süre burada bekledikten sonra Allah-u Teâlâ’nın sonsuz rahmeti ve merhametiyle affolunarak Cennet’e kabul edilirler.

Marifetname’deki Tasavvufi Hikmet:
İbrahim Hakkı Hazretleri bu safhaları aktarırken okuyucuya şu mesajı verir: “Mahşer günü rezil olmamak için dünyadayken kendi hesabını gör, amel defterini hayırla doldur ve Sırat’ı dünyadayken doğru yol (Sırat-ı Müstakim) üzere yaşayarak kolaylaştır.”